Anceu e Alpiness Coliving

A historia de Anceu e Alpiness Coliving

Unha reflexión persoal sobre a transformación rural, as amizades inesperadas e como un coliving galego inspirou Alpiness Coliving, unha revolución na montaña suíza

Estes días, mentres escribo isto desde Anceu Coliving, sigo coa enerxía da visita que acabamos de recibir. Ben e Fabienne, fundadores de Alpiness Coliving en Les Haudères, Suíza, volveron vernos despois de máis de dous anos. Trouxeron a Winchy, o can precioso que adoptaron cando estiveron aquí en 2021. Pero, máis que iso, trouxeron historias de transformación que me encheron de orgullo e de sentido.

Mentres os vía presentar aos nosos quince colivers actuais o seu percorrido, contando como Anceu os inspirou para crear Alpiness, non podía deixar de lembrar cando chegaron a finais de 2020. Eran tempos incertos: non sabiamos nin se iamos poder manter o coliving aberto. Pero había algo en Ben e Fabienne, unha calidez que irradiaban, que me fixo pensar: «Si, manter este sitio aberto é absolutamente a decisión correcta».

Os días de Anceu: onde empezou todo

Ben e Fabienne non pasaron por Anceu: converteronse en parte do seu tecido. Coñeceraos en Cloud Citadel, e nos seus máis de seis meses aquí meteronse de cheo tanto na nosa comunidade de coliving rural como na vida da aldea, de formas que aínda resoan.

Lémbrome deles axudando a gravar vídeos para «Pegadas do Recordo», o noso proxecto de historia oral onde documentamos as historias dos maiores da aldea, como Pepe e Rogelio. Hai algo máxico en ver dous millennials suízos sentados nunha cociña galega, cámara en man, axudando a preservar a memoria de octoxenarios que nunca saíron da zona. Eses momentos capturan de que vai realmente o coliving rural: non só de compartir espazo, senón de tender pontes entre mundos.

A súa integración foi máis alá dos proxectos culturais. Sumáronse a A Rente do Chan, a ONG de biodiversidade da zona, arrimando o ombreiro para limpar bosques e ríos xunto a veciños que ao principio miraban a nosa comunidade internacional con curiosidade, cando non con escepticismo. Nas comunidades rurais os feitos falan máis alto que as palabras, e Ben e Fabienne falaban o bastante ben o idioma de estar aí.

Pero pode que o sinal máis claro da súa integración fose Winchy. Levaban tempo pensando en adoptar un can, pero nunca parecía o momento. Vivindo en Anceu, rodeados da nosa manada de cans rescatados —Pepe, Pandora e compañía—, algo cambiou. Víaselles observando como os cans traían alegría e conexión ao día a día. Cando por fin decidiron dar o paso, axudámoslles a facer a adopción a través de Os Palleiros, a protectora de aquí. Velos namorarse de Winchy foi como ver alguén atopar unha peza que lle faltaba.

Dos montes galegos aos Alpes suízos: nace Alpiness

Cando Ben e Fabienne marcharon de Anceu en 2022, levaron máis que lembranzas. Como contaron aos nosos colivers nesta visita: «Aquí decatámonos de que o coliving como ferramenta de transformación rural pode ser unha realidade». Levaron esa idea a Les Haudères, unha aldea pequena dos Alpes suízos, e crearon Alpiness Coliving.

Les Haudères ten retos parecidos aos nosos e tamén distintos. Mentres nós loitamos contra a despoboación e o éxodo da xente nova, eles teñen unha aldea que se enche de vida uns meses de turismo ao ano e logo queda en silencio. Onde Anceu ten moitas segundas residencias baleiras case todo o ano, Les Haudères ve marchar os seus veciños permanentes, que nin sequera manteñen o vínculo cunha casa de vacacións.

Aínda con esas diferenzas, Ben e Fabienne aplicaron o aprendido en Galicia ao seu contexto alpino. Abriron un coliving de nove habitacións pensado para xente que traballa en remoto e busca deporte de montaña e beleza alpina. Pero non quedaron no aloxamento: entenderon que unha transformación rural de verdade esixe integración comunitaria e desenvolvemento local.

Os efectos en cadea: cambio real, en tempo real

O que Ben e Fabienne conseguiron en dous anos e medio é notable:

Trava Coworking. Aliáronse co concello para abrir un coworking, transformando un edificio público pouco usado nun centro de actividade dixital. Sinto unha conexión persoal con este logro, porque en novembro de 2023 visitamos Alpiness e presentei ao presidente municipal as nosas iniciativas de Rural Hackers e Anceu. Ver como o escepticismo se volvía entusiasmo a medida que os responsables locais entendían o potencial é un momento que non vou esquecer.

O cine, outra vez vivo. O cine da aldea pechara, outra baixa do declive rural. Agora Fabienne está na xunta que o está a devolver á vida, con proxeccións tres veces por semana: dúas para adultos e unha programada especificamente para xente nova. Non vai só de entretemento: vai de crear razóns para xuntarse, para quedar, para escoller a vida de aldea.

Horta comunitaria. En terreo cedido por veciños crearon unha horta produtiva xunto ao coliving. Como o noso traballo con A Casa do Pobo en Anceu, vai de coller recursos sen uso e convertelos en espazos de abundancia e de conexión.

Crecemento de poboación. E pode que o máis importante: máis de cinco persoas mudáronse de forma permanente a Les Haudères desde que abriu Alpiness. Nunha aldea alpina pequena, cinco veciños novos son un crecemento significativo: enerxía nova, ideas novas, vida nova.

O efecto rede: por que importa conectar

Cada poucos meses Ben, Fabienne e mais eu poñémonos ao día por videochamada. Compartimos problemas operativos (como xestionas as quendas de limpeza cando os colivers teñen estándares distintos?), modelos financeiros (cal é o punto xusto de prezo que mantén o sitio accesible pero sostible?) e estratexias de integración comunitaria (como equilibras as necesidades dos colivers internacionais coas tradicións locais?).

Pero esas conversas van máis alá da loxística. Compartimos medos sobre o futuro: seguirá baleirándose o rural? Volverá irrelevante o noso traballo o cambio climático? Apagarase a tendencia do nomadismo dixital que agora nos sostén? E compartimos tamén soños: aldeas cheas de risas de nenos, veciños maiores ensinando oficios tradicionais a xente nova que emprende, zonas rurais que se escollen en lugar de abandonarse.

Esta rede de colivings rurais —Anceu, Alpiness e os moitos que están a xurdir por Europa— representa algo máis grande que calquera proxecto individual. Estamos a crear un modelo novo de vida rural que non obriga a escoller entre ambición profesional e conexión comunitaria, entre mirada global e raíces locais.

Leccións do camiño

Levar colivings rurais ensinounos leccións valiosísimas sobre transformación, comunidade e a arte delicada de revitalizar lugares que a modernidade deixou atrás:

1. A integración é todo. Non podes transformar un lugar desde fóra. Ben e Fabienne conseguírono en Les Haudères porque primeiro aprenderon en Anceu que tes que ser parte da comunidade que queres cambiar. Sexa gravando historia oral, limpando ríos ou estando na xunta do cine: aparecer importa.

2. Empeza onde estás. Anceu ten A Casa do Pobo para xuntarse; Les Haudères tiña un edificio municipal que se converteu en Trava. Cada zona rural ten recursos sen usar. A clave é ver potencial onde outros ven decadencia.

3. O persoal é político. Cando Fabienne entra na xunta do cine non está só facendo voluntariado: está a demostrar que profesionais novos e internacionais poden comprometerse cun futuro rural. Cando acollemos máis de 30 residencias artísticas en Anceu, estamos a demostrar que a creatividade non precisa densidade urbana.

4. As redes multiplican o impacto. Soa, Anceu é unha historia bonita sobre unha aldea galega. Conectada con Alpiness e coa rede máis ampla de iniciativas rurais, convértese nun movemento. Cada éxito nun sitio é proba de concepto para o seguinte.

5. Paciencia e persistencia. Ben e Fabienne viviron en Anceu máis de seis meses antes de arrancar o seu propio proxecto. Precisaban tempo para entender, absorber, imaxinar. A transformación rural non é un sprint; non é nin unha maratón. É escoller un lugar e comprometerse co seu futuro.

Os retos que non saen en Instagram

Ademais de celebrar os éxitos, a honestidade esixe recoñecer as dificultades. O coliving rural non é unha fantasía pastoril: é traballo duro con recompensas incertas.

As infraestruturas rurais a miúdo non dan para o traballo dixital. En Anceu investimos moito en fibra óptica e en sistemas de reserva. O tempo pode illar comunidades de montaña como Les Haudères durante días. As diferenzas culturais entre a poboación local e os colivers internacionais esixen navegación constante e axuste mutuo.

No económico, os colivings rurais andan pola corda frouxa. Prezo demasiado alto e excluís as comunidades creativas que traen enerxía e innovación. Demasiado baixo e non podes manter as instalacións nin contribuír ao desenvolvemento local. Anceu e Alpiness atoparon puntos de equilibrio distintos, pero a tensión segue.

E está tamén o peso emocional de representar a esperanza de lugares que levan décadas en declive. Cando os veciños ven que xente nova escolle a súa aldea, as expectativas soben. Non todas as iniciativas funcionan, e os fracasos séntense persoais en comunidades pequenas onde todo o mundo se coñece.

O futuro que estamos a construír

Ao rematar de escribir isto, mirando os mesmos montes galegos que Ben e Fabienne contemplaron unha vez, éncheme a esperanza. A súa visita recordoume que o que facemos vai máis alá de proxectos ou lugares concretos. Formamos parte dunha reimaxinación máis ampla da vida rural para o século XXI.

O futuro que imaxinamos non vai de volver a un pasado idealizado nin de importar a cultura urbana en bloque ao rural. Vai de crear formas novas de comunidade que honren as tradicións locais abrazando á vez as conexións globais. Vai de demostrar que podes construír unha carreira con sentido desde unha aldea de cincuenta persoas; que internet rápido e casas de pedra antigas non son unha contradición; que coidar os teus veciños e colaborar con colegas de todo o mundo poden pasar o mesmo día.

Cando Ben e Fabienne presentaron aos nosos colivers, alguén preguntou que consello darían a quen estea pensando en arrancar un coliving rural. A súa resposta foi simple: «Busca primeiro un sitio como Anceu. Vive a experiencia. Entende o que significa non só visitar o rural, senón comprometerse con el».

As sementes seguen a estenderse

A historia de Anceu e Alpiness non fixo máis que empezar. A medida que máis xente descubra que a vida rural pode ofrecer o que as cidades non —espazo, comunidade, conexión coa natureza, vida asequible e, cada vez máis, oportunidades profesionais—, as nosas aldeas van seguir transformándose.

Pero a transformación non é automática. Require:

• Xente como Ben e Fabienne, que ve potencial onde outros ven problemas.
• Comunidades locais abertas ao cambio pero que manteñen a súa esencia.
• Redes de apoio, de compartir e de aprendizaxe mutua.
• E sobre todo, a crenza de que o rural non é un museo do pasado, senón un laboratorio do futuro.

A súa visita non foi só un reencontro de vellos amigos. Foi a confirmación de que estamos a construír algo máis grande que nós: unha rede de aldeas vivas, conectadas entre fronteiras, que se apoian e aprenden unhas das outras. Cando vexo a Winchy, adoptado nunha protectora galega e vivindo agora a súa mellor vida nos Alpes suízos, vexo unha metáfora perfecta das conexións que estamos a crear.

As sementes que plantamos nun sitio poden florecer en calquera outro. O aprendido nun coliving galego pode revolucionar unha aldea suíza. A comunidade creada en Les Haudères pode inspirar o próximo proxecto en Portugal, Francia ou Romanía. Así pasa a transformación rural: non con grandes plans nin programas de goberno, senón con xente que escolle lugares, investe en comunidades e conecta a través de fronteiras.

Cando Ben, Fabienne e Winchy se afastaron de Anceu despois da visita, rumbo á súa casa alpina, non me sentín triste. Sentinme con enerxía. Porque sei que isto non é un adeus: é outro capítulo dunha historia en marcha de reinvención rural, un coliving, unha conexión e unha aldea transformada á vez.

O futuro do rural europeo non se está a escribir en Bruxelas, nin en Madrid, nin en Berna. Estase a escribir en sitios como Anceu e Les Haudères, por xente que cre que os mellores capítulos da vida rural non están detrás de nós: están aínda por vir.

Ver tamén: O intercambio con Alpiness