Un coliving rural para crear unha comunidade maker local

Feito é mellor que perfecto no noso coliving rural

Creo que esta expresión resume a nosa filosofía no coliving. Desde que empezamos hai catro anos, o noso enfoque xirou arredor de prototipar, probar e mellorar de forma continua. Nunca buscamos a perfección desde o principio. Tampouco intentamos pulir cada detalle desde o día un. Preferimos facer probas de concepto para ver se as nosas ideas son viables. Como insiste Edo, cofundador de Sende e amigo próximo do que aprendo cada día, é moito máis produtivo adoptar a técnica da mellora do 1%. Iso implica facer melloras pequenas, dun 1% cada día. A premisa é simple: facendo melloras pequenas de forma constante, os hábitos bos vanse acumulando co tempo.

Como Roma non se construíu nun día, tampouco o que facemos nós. Ademais, Agustín, hacker con oficio e fundador de Anceu Coliving, foi clave ensinándome este enfoque. É unha técnica que se usa moito en programación: vai de crear un primeiro prototipo e observar que resultados dá. Creo que perseguir a perfección leva moitas veces a destinos que non querías. Alégrame que esta mentalidade guíe as nosas vidas.

Cando arrancamos o camiño de crear unha comunidade maker desde o noso coliving rural, a miña convicción principal era abrazar de cheo esta filosofía e esta forma de facer as cousas.

Por suposto, síntete libre de contar a túa propia historia de crear unha comunidade maker desde un coliving rural nunha aldea de Galicia.

Rogelio, o noso maker local

Primeiro paso: tecnoloxía para solucións simples

O noso primeiro paso foi mudarnos ao rural e crear un coliving rural que, pola súa natureza, atrae unha comunidade internacional grande do mundo da programación. Hoxe a tecnoloxía deunos a opción de vivir en calquera sitio. Por Anceu pasaron máis de 500 persoas, a gran maioría do sector tecnolóxico.

Curiosamente, moita desa xente, ademais das súas habilidades profesionais, ten un interese xenuíno en achegar o seu coñecemento ao mundo. Pero como nómade dixital non é doado contribuír de verdade a proxectos cando só quedas nun sitio un mes ou menos. Por iso en Anceu empezamos a axudar esas mentes maker a acercarse á aldea para intercambiar coñecemento. Concretamente, o noso compañeiro de coliving Edouard, de Francia, despois de varios meses aquí empezou a desenvolver un proxecto que chamamos Rural Makers.

Rural Makers centrouse en implementar unha solución tecnolóxica para o reto de ler os contadores de auga a man, algo que moitas veces atrasa a detección de fugas e pode provocar falta de auga. Aproveitando a medición de auga en tempo real e a análise de datos na nube, o proxecto buscaba dar un panel doado de usar para monitorizar o consumo, permitindo detectar anomalías pronto e facilitando intervir a tempo. Co traballo conxunto da comunidade do coliving e dos veciños de Anceu, o proxecto avanzou por sesións de ideación, deseño, prototipado, documentación e mellora continua, ata un evento final para amosar a solución desenvolvida para mellorar a xestión da auga na zona.

Esta experiencia empezou a abrirnos a cabeza sobre as posibilidades de implicación, participación e creatividade da comunidade ao ligar retos reais da aldea con tecnoloxía e innovación. Aínda así, vimos que necesitabamos buscar a inspiración axeitada para seguir empurrando.

A comunidade da aldea de Anceu con Edouard e Agustín

Buscar inspiración en maker spaces internacionais

Sempre crin que a mellor forma de aprender é rodearse de xente moito máis lista que ti. Desa curiosidade vén a sorpresa, e de aí a aprendizaxe. No noso caso, a idea de crear un maker space reforzouse grazas a alguén que se cruzou no noso camiño. Organizamos o Rural Hacking workshop grazas á European Creative Hubs Network. Entre as 26 persoas participantes, Tom Macpherson-Pope cativounos e reafirmounos en que esta idea tiña sentido. Leva uns catro anos xestionando o maker space The Making Rooms, en Blackburn (Reino Unido).

Grazas ás primeiras reflexións de Tom démonos conta do importante que era visitar outros espazos. Alí entenderiamos que tipo de máquinas podían ser útiles para os proxectos que queriamos materializar. Presentounos outras redes tecnolóxicas moi aliñadas coa filosofía maker, como Repair Cafe, Precious Plastic, Fab Lab e Vulca. Amosounos casos reais de xente que usa a tecnoloxía como unha ferramenta fantástica para impulsar cambio social.

O obradoiro The Making Spaces

No seguinte obradoiro da rede fomos a Blackburn visitar este sitio, que se converteu no noso espazo de referencia. O obradoiro chamábase The Making Spaces. Como non, o representante da comunidade de Anceu nese encontro foi Agustín. Volveu fascinado non só por todo o coñecemento tecnolóxico, senón tamén por ideas interesantes para poñer en práctica:

1. A importancia de non comprar máquinas sen consultar antes cos maker spaces de España para saber que é o máis axeitado, e evitar problemas coas reparacións máis adiante.
2. O relevante que é tecer redes con institucións educativas para asegurar que as máquinas chegan á xente nova. En Blackburn concretamente, a colaboración coa universidade é moi forte para inculcar a filosofía maker e a experimentación.
3. Empezar cunha impresora 3D é unha das formas máis básicas e directas de empezar a crear cousas.

Obradoiro da ECHN en The Making Rooms

Buscar inspiración rural nunha aldea e no Fab Lab de León

En febreiro de 2024 convidounos a Reserva da Biosfera Valles de Omaña y Luna. Nese marco xurdiu o grupo “Omaña y Luna Hacendera Abierta: coñecemento, medio rural e tecnoloxía”. Buscaban crear un espazo de aprendizaxe na Reserva da Biosfera. O obxectivo é promover a construción de comunidade entre calquera persoa interesada en contribuír á conservación do territorio. A través da colaboración e da integración do coñecemento tradicional coas tecnoloxías novas, para ter un rural vivo.

O 24 de febreiro houbo unha Hacendera de Inverno especial en Canales-La Magdalena, onde visitamos e tivemos a oportunidade de coñecer a quen fundou o Fab Lab de León. Visitar o espazo con Nuria permitiunos descubrir máquinas e posibilidades distintas. Como suxería Tom, conectar cun maker space en España permitiunos saber onde conseguir máquinas e a quen pedir consello. Ademais, ese evento marcou o nacemento de A Fuchiqueira, porque vimos o importante que era facer encontros regulares para construír unha comunidade de makers con ganas de traballar coas mans. Vivir no rural non significa illarse.

A comunidade de Rural Hacking

A Fuchiqueira, o noso primeiro evento maker no rural

Grazas a ir a ese evento démonos conta de que, entre os nosos moitos proxectos, ás veces custa parar e seguir aprendendo e experimentando cos nosos propios materiais maker. Así que, despois de pasar un día enteiro con xente creativa e tecnolóxica da aldea, decidimos que tiñamos que facer o mesmo desde o noso coliving rural.

Así naceu A Fuchiqueira. Fuchiqueira é unha palabra galega que describe moi ben a arte da curiosidade. Este abril arrancamos A Fuchiqueira, encontros interxeracionais mensuais para explorar disciplinas de arte, tecnoloxía e creatividade. Farémolos na casa comunal da aldea. En sesións de tres horas, cada persoa cun pouco de coñecemento pode ensinar ás demais. No noso primeiro encontro imos experimentar con xente que sabe de temas moi distintos:

• Agus, de Eleven Yellow, abriranos os ollos sobre programación e impresoras 3D.
• Lotte fará unha demostración de costura con materiais reutilizados.
• Iván guiaranos en reparar un ordenador vello para darlle vida nova, coa idea de darllo a alguén que o necesite.
• Africa liderará experimentos con biomateriais, explorando a posibilidade de facer moldes con pousos de café reutilizados.
• Rogelio ensinaranos a xogar ao xogo tradicional de “A Malla”.
• Nacho, de Rural Hackers, axudará con dúbidas de webs en WordPress e dará claves para empezar con intelixencia artificial no día a día.
• E por último, con Rosario ou con Granero aprenderemos a cociñar paella e filloas galegas, unha sobremesa típica do Entroido.

De A Fuchiqueira a un maker space rural

Cremos que a aprendizaxe mensual de A Fuchiqueira vainos levar ao noso seguinte paso, que xa é moi real: crear o noso propio espazo físico para aloxar todas as máquinas. De feito o espazo xa está listo e preparado. Reconstruímolo o verán pasado coas nosas propias mans. E o mellor son as vistas, que dan á natureza e ao bosque que nos axuda a repensar.

O noso “atelier” transformouse nun maker space onde podemos traballar con arte, creatividade e máquinas. Mesturamos tecnoloxía e arte como auténticos rural hackers! Grazas á colaboración dos nosos colivers e á axuda valiosa dos veciños da aldea sacamos adiante unha serie de melloras importantes. Aprendemos a cambiar un tellado, a dar cal e a lixar paredes. E coa axuda da IA creamos un prototipo de deseño de interiores.

Ver tamén: O noso obradoiro coa ECHN · Nómades dixitais en Galicia